Kişilerin; kendilerine güvenen, kendi yetenek ve ilgilerinin farkında olan, doğru kararlar alabilen, kendisi ve çevresiyle barışık, empatik, üretken, uyumlu ve sorumluluk sahibi olan bireyler olabilmeleri için en temel etken önce ailede sonra da okulda aldığı eğitimdir. Bunun için çocuklarımızı yakından tanımak, ihtiyaçlarının neler olduğunu anlayabilmek ve bu ihtiyaçları nasıl karşılayabileceğimizi bilmek biz ebeveyn ve eğitimcilerin sorumluluklarındandır.Bize bu konuda destek olabilecek yaklaşımlardan biri Çoklu Zeka Teorisi’dir. Bu bültende bu teorinin bize kazandırabileceği yeni bakış açılarını ve katkılarını daha yakından görme fırsatı bulacağız.

Prof. GARDNER’ ın Çoklu Zeka Teorisini ortaya atarken ki en büyük hedefi “öğrenen toplumların” oluşturulmasıdır. Çünkü teoriye göre, yaşam boyu gelişim ve öğrenme heyecanı taşıyan çocuklar küçük yaştan itibaren eğitime ve öğrenmeye karşı olumlu duygularla yetişirken, beyinlerini maksimum şekilde aktif olarak kullanabilirler, öğrendikleri bilgileri sorgularlar, eleştirirler, ön yargıları, kalıpları bir kenara bırakarak düşünürler ve düşündükleri ile gerçek yaşam arasında köprüler oluştururlar.

Günümüz eğitim sisteminde Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanan yıllık programlarda “Tam Öğrenme Modeline Dayalı Oluşturmacı Yaklaşım” kullanılmaktadır. Bu yaklaşım Gardner’ın teorisini temel almaktadır. Bu yaklaşım, “hemen hemen tüm öğrencilerin, okulların öğretme amacını güttüğü tüm yeni davranışları öğrenebileceği” düşüncesine dayanmaktadır. Tam öğrenme modelinde öğrencilerin tamamına yakınının hedeflere ulaşması beklenir. Bu yaklaşımda yeterli zaman, araç-gereç, geri bildirim ve tekrar sağlandığında herkesin kabiliyetleri oranında kazanımlara en üst düzeyde ulaşılacağı varsayılmaktadır. Öğrencilerin öğrenme düzeyleri ve öğrenme süreleri arasında ciddi farkların olduğunu kabul eden bu modelde, doğru teknikler uygulandığında ve yeterli süre ayrıldığında her öğrencinin her konuyu öğrenebileceğine inanılır.

Bu nedenle tam/etkin öğrenmenin gerçekleştirilmesinde öğrencilerin çoklu zeka alanları ve öğrenme stilleri ile ilgili kişisel bilgilerinin varlığı çok önem kazanmıştır.

Çoklu Zeka Kuramının anahtar kavramı “çoğul” kelimesidir. Çünkü zeka çok yönlüdür. Doğuştan genetik kalıtımla getirilen zeka geliştirilebilir, değiştirilebilir ve zeki olmak belirli bir derecede öğrenilebilir. Bu kuramın geliştiricisi olan Howard Gardner zekanın özelliklerini şöyle sıralamaktadır.

• Her insan kendi zekasını arttırma ve geliştirme yeteneğine sahiptir.
• Zeka sadece değişmekle kalmaz, aynı zamanda başkalarına da öğretilebilir.
• Zeka insandaki beyin ve zihin sistemlerinin birbiriyle etkileşimi sonucu ortaya çıkan çok yönlü bir olgudur.
• Zeka çok yönlülük göstermesine rağmen kendi içinde bir bütündür.
• Her insan, çeşitli zeka alanlarının tümüne sahiptir.
• Her insan, zeka alanlarından her birini belli bir düzeyde geliştirebilir.
• Çeşitli zeka alanları, genellikle bir arada belli bir uyum içinde çalışırlar.
• Bir insanın her alanda zeki olabilmesinin birçok yolu bulunmaktadır.

Çoklu Zeka Kuramı zekaya ilişkin geleneksel anlayışların eksikliklerini vurgulamakta ve
yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Zeka ile ilgili eski ve yeni anlayışların kısa bir karşılaştırması
aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Zekaya İlişkin Eski Anlayış	Zekaya İlişkin Yeni Anlayış
Zeka doğuştan kazanılır,sabittir ve değişmez. Zeka niceliksel olarak ölçülebilir ve tek bir sayıya indirgenebilir. Zeka tekildir. Zeka gerçek hayattan soyutlanarak (zeka testleri) ölçülür. Zeka, öğrencileri belli seviyelere göre sınıflandırmak ve onların gelecekteki başarılarını tahmin etmek için kullanılır.	Doğuştan kalıtımla gelen zeka kapasitesi geliştirilebilir. Zeka problem çözme sürecinde, herhangi bir ürün ya da performansta sergilenir. Zeka tek tip değildir, çoğuldur ve çeşitli yollarla sergilenebilir. Zeka gerçek hayattan soyutlanamaz. Zeka bireylerin yetenek ve doğal potansiyellerini anlamak ve bunların gelişmesinde farklı yollar keşfetmek için kullanılır.

Çoklu Zeka Kuramına göre insan beyni, sözel-dilsel, mantıksal-matematiksel, müziksel-ritmik, görsel-uzamsal, içsel, kişilerarası, doğa ve bedensel –kinestetik zeka alanlarını içermektedir.

Ne kadar zeki olduğumuz değil, ne alanda zeki olduğumuz önemlidir. Her birey bu sekiz zeka alanından en az bir tanesinde “zeki” olma özelliğini taşır. Sahip olunan zeka alanlarından bir tanesinin az gelişmiş olması o bireyi “zeki olmayan” kişi yapmaz. Her insanın bir ya da birkaç zeka alanı diğerlerinden daha gelişmiş olabilir.

Her birey sekiz tip zeka ile dünyaya gelir ve sekizini de yüksek düzeyde geliştirme kapasitesine sahiptir. Ancak çocuklar okul öncesi dönemlerinde belli zeka alanlarına daha çok eğilimli olurlar. Okula başladıklarında bu eğilimli oldukları zeka tipine (ya da tiplerine) uygun öğrenme yollarını da geliştirmiş olurlar. Öğretmenler de öğrencilerinin gelişmiş zeka alanlarını tanıyarak onların öğrenmelerini bu zeka alanlarına uygun yollarla gerçekleştirmelerini sağlayarak onlara yardımcı olurlar.

Aşağıda sizler için hazırladığımız listede, sekiz zeka alanına yönelik; tanımlar, düşünme yöntemleri, özellikler, zevk alınan çalışmalar, materyaller, öğrenme yolları ve meslek alanları ile ilgili bilgiler yer almaktadır.

Zeka Alanları

1.Sözel-Dilsel

Tanımı:

Kelimelerle düşünme ve ifade etme, dildeki kompleks anlamları değerlendirme,kelimelerdeki anlamları ve düzeni kavrayabilme, şiir okuma, mizah, hikaye anlatma, gramer bilgisi,mecazi anlatım, benzetme, soyut ve simgesel düşünme,kavram oluşturma ve yazma gibi karmaşık olayları içeren dili üretme ve etkili kullanma becerisidir.

Düşünme Yönetimi:

Cümleleri dinler,yorumlar, farklı bir tarzda ifade eder ve söylediklerini hatırlar.Okuduklarını anlar,özetler ve kolaylıkla hatırlar.Farklı zamanlarda, farklı amaçlar için,farklı gruplara etkili bir biçimde hitap edebilir.

Özellikleri:

Her hikayeyi, masalı,fıkrayı anlatır.İyi bir hafızası ve kelime hazinesi vardır.Sözel olarak iyi iletişim kurar.Diğer insanların seslerini,dil üslubunu, okumasını ve yazmasını taklit edebilir.Dinleyicileri,konuşmaları ile etkiler.Farklı dilleri öğrenme becerisine sahiptir.Etkili dinleme becerilerine sahiptir.

Zevk Alınan Çalışmalar:

Kelime oyunlarını sever.Hikaye, şiir yazma gibi etkinliklerden zevk alır.

Materyaller:

Öğrenmede daha çok kitaplar,teypler, yazma materyalleri,görüşme ve tartışmalar,konuşma ve dinleme materyallerine ihtiyaç duyar.

Öğrenme Yolu:

Kelimelerle oynayarak,yazarak,okuyarak,konuşarak,mizahı kullanarak, ikna ederek öğrenme.

Meslek Alanları:

Edebiyat,Yazar, Şair,Arşivcilik,Hatip, Dil Bilim, Hukuk,Siyaset gibi alanlarda başarıyla çalışır.

2.Mantıksal-Matematiksel

Tanımı:

Sayılarla düşünme,hesaplama, sonuç çıkarma, mantıksal ilişkiler kurma,hipotezler üretme,problem çözme,eleştirel düşünme,sayılar, geometrik şekiller gibi soyut sembollerle tanışma,bilginin parçaları arasındaki ilişkiler kurma becerisidir.

Düşünme Yönetimi:

Öğrenmede daha çok keşifler, düşünme,tümevarım ve problem çözmeden yararlanır. Neden-sonuç ilişkilerini çok iyi kurar.Somut cisimleri soyut sembolik ifadelere dönüştürebilir.Mantıksal problem çözümlerinde başarılıdır.Hipotezler kurar sınar.

Özellikleri:

Nesnelerin nasıl çalıştığına dair sorular sorar.Hızlı bir şekilde zihinsel matematik yapar.

Zevk Alınan Çalışmalar:

Zeka oyunlarında başarılıdır.Deney yapma,sınama, sorgulama ve araştırmalardan zevk alır.Matematik aktivitelerini,strateji oyunlarını,mantık bulmacalarını sever.

Materyaller:

Grafikler ya da şekiller halinde verilen (görsel) bilgileri yorumlar.Bilgisayar programları hazırlar.Grafik, şema,şekillerle çalışmaktan hoşlanır.

Öğrenme Yolu:

Akıl yürüterek,soyut modelleri tasarlayarak,sayılarla düşünerek,ilişkileri ve bağlantıları kurgulatarak öğrenme.

Meslek Alanları:

Muhasebe–Satın Alma,Matematik ve Mühendislik Bilimleri,Bilim Adamı,İstatistik,Bilgisayar,Ekonomi ve Fen Bilimleri alanlarında başarıyla çalışabilir.

3.Görsel ve Mekansal

Tanımı:

Resimler, imgeler,şekiller ve çizgilerle düşünme, üç boyutlu nesneleri algılama ve muhakeme etme becerisidir.

Düşünme Yönetimi:

Bir objenin farklı açılardan perspektifini anlayabilir, onu zihninde canlandırabilir.Öğrendiği bilgileri somut ve görsel sunuşlara dönüştürür.Resimler ve şekillerle düşünür.Hayalinde gördüğü resimleri anlatabilir.

Özellikleri:

Harita, tablo ve diyagramları anlayabilir.Çok hayal kurar.Kolaylıkla yön bulma becerisine sahiptir.Dinlediklerinden zihinsel objeler hayaller, resimler üretir.Öğrendiği bilgileri hatırlamada bu zihinsel resimleri kullanır.

Zevk Alınan Çalışmalar:

Sanat ve Proje aktivitelerini,görsel sunuşları sever. Okurken kelimelerden çok resimlerden anlar.Tasarım, çizim ve görsellikten zevk alır. Üç boyutlu ürünler hazırlamaktan hoşlanır.Origami ve maketler hazırlar.

Materyaller:

Öğrenmede daha çok sanat, video,filmler, bulmacalar ve haritalardan yararlanır.

Öğrenme Yolu:

İmgeleri düzenleyerek,zihinsel resimler oluşturarak,çizerek, desen oluşturarak, hayal ederek öğrenme.

Meslek Alanları:

Ressam,Artist,Fotoğrafçı,Mühendis,Kameraman,Mimar,Heykeltıraş,Tasarım,Dekoratör,İzci, Rehber gibi meslek alanlarında başarıyla çalışabilir.

4.Bedensel-Kinestetik Zeka

Tanımı:

Hareketlerle, jest ve mimiklerle kendini ifade etme, beyin ve vücut koordinasyonunu etkili bir biçimde kullanabilme becerisidir.

Düşünme Yönetimi:

Çevresini, nesneleri,eşyaları dokunarak ve hareket ederek inceler.Öğrendiklerine dokunmayı ve onları kullanmayı tercih eder.Fiziksel beceri isteyen alanlarda (dans,spor…) yenilikler keşfeder ve farklılıklar ortaya çıkarır.

Özellikleri:

Bir veya birden çok sporla uğraşır.Uzun süre hareketsiz oturamaz.Nesneleri parçalayıp bütünlemeyi sever.Söylenenden daha çok yapılanı hatırlar.Bulunduğu çevreye ve onu kapsayan sistemlere karşı duyarlıdır ve sorumlu davranır.

Zevk Alınan Çalışmalar:

Hareket ederek öğrenir.Sağlıklı yaşam konusunda vücuduna özen gösterir.Fiziksel işlerde,görevlerde denge,zarafet, maharet ve dakiklik gösterir. Rol yapma, atletizm,dans, dikiş-nakış gibi alanlarda yetenekleri vardır.Aktif katılımla daha iyi öğrenir.Gezi-inceleme-model/maket yapma gibi fiziksel aktivitelere katılımdan zevk alır.

Materyaller:

Dinleme, konuşma,dans, koşma,dokunma ve hareket etmeyi sever.Öğrenmede role-play, drama, tiyatro ve hareket etmeye ihtiyaç duyar.

Öğrenme Yolu:

Zihinle bedeni birleştirerek,mimiklerle,vücudu geliştirerek,dokunarak, dans ederek, üç boyutlu tasarımlar oluşturarak öğrenme.

Meslek Alanları:

Spor, Dans,Heykeltıraş,Teknik Direktör,Kareograf,Oyuncu,Cerrah, Sanat boyutlu tasarımlar başarıyla çalışabilir.

5.Müziksel ve Ritmik Zeka

Tanımı:

Sesler, notalar,ritimlerle düşünme,faklı sesleri tanıma ve yeni sesler, ritimler üretme becerisidir.

Düşünme Yönetimi:

İnsan sesi-çevreden gelen sesler gibi çok farklı seslere karşı duyarlıdır, dinler ve tepkide bulunur.Müziği yaşamında kullanmak için fırsatlar oluşturur.Seslerle nota ve ritimlere karşı özel bir ilgiye sahiptir.

Özellikleri:

Ritmik ve tonal kavramları tanıma ve kullanma kapasitelerini içerir.Notasını görmediği müziği tanır.Melodileri tanır.Enstrüman çalar, koroda söyler.Çalışırken tempo, ritim tutar.Müziği hareketlerle birleştirerek farklı figürler ortaya çıkarabilir.Orijinal müzik kompozisyonları oluşturabilir.

Zevk Alınan Çalışmalar:

Şarkıları kolaylıkla öğrenir.Şarkı söyleme,mırıldanma ve dinlemeyi sever.

Materyaller:

Öğrenmede müzik,teyp-recorder, cd ve ritimlere ihtiyaç duyar.

Öğrenme Yolu:

Melodi ve ritim yaratarak, empati kurarak, seslere duyarlı olarak,enstrüman kullanarak,müziğin yapısını kavrayarak öğrenme.

Meslek Alanları:

Şarkıcı,Besteci,Müzisyen,Orkestra şefi,Müzik Eleştirmenliği gibi alanlarda başarıyla çalışabilir.

6.Kişisel-İçsel Zeka

Tanımı:

İnsanın kendi duygularını, duygusal tepki derecesini,düşünme sürecini tanıma, kendini değerlendirebilme ve kendisiyle ilgili hedefler oluşturabilme becerisidir.

Düşünme Yönetimi:

Yaşadığı her olay veya deneyim üzerinde çok fazla düşünür.Kendi içinde bir değer ve anlayış sistemi oluşturur.Her şeyde kendisinden bir şey arar.Yaşam felsefesini oluşturmaya yönelik bir arayış içindedir.

Özellikleri:

Özgürlüğüne düşkündür.Bireysel çalışmalardan zevk alır.Kendisi hakkında düşünmeyi sever.Kendi ilgi ve becerilerinin farkındadır.Kendini sever ve kendisiyle gurur duyar.

Zevk Alınan Çalışmalar:

Yalnız kalmaktan hoşlanır.Kendi iç dünyasını düşünür.Hedefler oluşturma ve hayallerden zevk alır. Yaşamındaki motivasyon kaynakları hedefleridir.

Materyaller:

Öğrenirken kişisel çalışmalar, kendini değerlendirme ve kişisel farkındalığa ihtiyaç duyar.

Öğrenme Yolu:

Yoğunlaşarak,duygu ve düşüncelerinin farkına vararak,ruhsal gerçekliklerin farkına vararak,düşünmeyi düşünerek,benliğini geliştirerek,özgün bireysel etkinlikler yaparak öğrenme.

Meslek Alanları:

Yazar,Psikoterapist,Sosyal Hizmet Uzmanı,Sanatçı, İş Adamı,Ressam,Heykeltıraş vb. alanlarda aşarıyla çalışabilir.

7.Kişiler Arası-Sosyal Zeka

Tanımı:

Grup içerisinde işbirlikçi çalışma, sözel ve sözsüz iletişim kurma, insanların duygu, düşünce ve davranışlarını anlama,paylaşma, ifade edebilme, yorumlama ve insanları ikna edebilme becerisidir.

Düşünme Yönetimi:

Diğer insanların duygularına karşı duyarlıdır.Diğer insanları konuşmaları ile etkiler.Farklı kültürler, farklı yaşam tarzları konusunda çok meraklıdır.Çok küçük yaşlarda bile toplumsal ve politik sorunlarla ilgilenebilir.

Özellikleri:

Arkadaşları ile birlikte olmaktan hoşlanır.İkna becerisine sahiptir.Kulüp dernek ve komitelerde zevkle çalışır. Çok arkadaşı vardır. Dinlemeyi ve konuşmayı sever. Güçlü bir espri yeteneğine sahiptir.Davranışlarının sonuçlarını değerlendirebilir.Hoşgörülüdür.Sözel ve bedensel dili etkili bir biçimde kullanır. Farklı ortamlara,farklı insan topluluklarına girdiğinde kolaylıkla uyum sağlayabilir. Liderlik vasıfları taşır.

Zevk Alınan Çalışmalar:

Yönetme ve organize etmeden zevk alır. Yaşıtlar ile ya da farklı yaş grupları ile olmaktan zevk alırlar. Grup ve takım çalışmalarından,çok özel ve mükemmel ürünler ortaya çıkararak; gruplar halinde çalışmaktan zevk alır.

Materyaller:

Öğrenmede arkadaşlar, grup oyunları ve sunuş yapmaya ihtiyaç duyar.

Öğrenme Yolu:

Sinerji oluşturarak,sempati kurarak,işbirliği yaparak,kaynaşarak,iletişim kurarak öğrenme.

Meslek Alanları:

Eğitim,Yöneticilik,İşletme,Danışmanlık,Psikologluk,Rehber Danışmanlık,Politika gibi alanlarda başarıyla çalışabilir.

8.Doğacı-Varoluşsal Zeka

Tanımı:

Doğadaki tüm canlıları tanıma, araştırma ve canlıların yaratılışları üzerine düşünme becerisidir.

Düşünme Yönetimi:

İnsanın var oluşunun nedenlerini ve kendi var oluşunu düşünür.

Özellikleri:

Farklı canlı türlerinin isimlerine karşı dikkatlidir.Çiçek türleri, hayvan türleri onun için çok çekicidir.Kendisine özgü etkinlikler düzenler.Doğadaki bitki türlerine karşı duyarlıdır.

Zevk Alınan Çalışmalar:

Araştırmalar yapmayı sever.Doğadaki canlıları incelemekten hoşlanır.Doğadaki hemen her canlının yaşamına ilgi duyar.Doğanın insanlar üzerindeki ya da insanın doğa üzerindeki etkisi ile ilgilenir.

Materyaller:

Seyahat etmeyi,belgeseller izlemeyi sever.Doğa ve gezi dergilerini incelemekten hoşlanır.

Öğrenme Yolu:

Doğayı ve doğada olup bitenleri gözlemleyebilme yeteneği kazanarak,kendisinin de bu dünyanın bir parçası olduğunun farkına vararak öğrenme.

Meslek Alanları:

Zooloji,Botanik,Organik Kimya,Biyoloji,Jeoloji,Meteoroloji,Arkeoloji,Çiçekçilik,Tıp,Fotoğrafçılık,Dağcılık,İzcilik vb. alanlarda başarıyla çalışabilir.

Mizacınız -I-

Genel Özellikleri: Mükemmeliyetçi, idealist, kuralcı, prensipli, gelecekteki ihtimalleri ve sonuçları öngören,detaycı, düzenli, eleştirel, akılcı

Yapısı

Mükemmeli arayan bir kişilikleri vardır. “Mükemmellik” konusunda güçlü ve net bir vizyona sahiptirler. Günlük
uğraşılarında ve iş yaşamlarında kafalarındaki mükemmeli ararlar.

Çok güçlü “doğru ve yanlış” yargıları vardır. Doğru, adil,dürüst ve sorumluluk sahibi olmak 1’ler için olmazsa olmaz değerlerdir.

Yüksek ideal ve değerlere sahip biri olarak “ gelişime” çok önem verirler.

Stres Altındaki Davranışları:

• Mevcut şartları daha da zorlayarak, kendilerine ve etraflarına katı ve öfkeli davranışlar sergilerler,
• Stres anında içlerine kapanırlar ve melankolik bir kayıp hissi yaşarlar: yanlış anlaşılma, kendini kurban
  hissetme, ümitsizliğe düşme gibi olumsuz duygulara daha açık bir duruma gelirler,

Nasıl İletişim Kurulmalı:

• Kişi üzerine düşen sorumlulukların farkında olmalı,
• Onun gibi “ciddi ve tutarlı” olmalı,
• Daha kolay affetmesi için özür dilemesini bilmeli,
• Gayret ve ideallerinin farkında olunmalı ve takdir etmeli,
• Tavsiyelerini dikkate aldığını ve onlara değer verdiği söylemeli,
• Kendi kendisiyle uğraştığı zamanlarda onu nazikçe neşelendirip, endişelerini göz ardı etmeden rahatlaması sağlamalı.

Mizacınız -II-

Genel Özellikleri: Yardımsever, çok duygusal, ilgi ve sevgi gösteren, çevresinin ihtiyaçlarına çok duyarlı, ilişki- empati- sahiplenme- yönlendirme yeteneği güçlü, sempatik ve cana yakın

Yapısı

Başkalarına yardım eden, sıcak, ilgili ve sevgi dolu bir kişilikleri vardır. Başkalarının ihtiyaçlarını anında fark edebilir, onların eksikliklerini tamamlayabilirler. Bu, bazen kendi ihtiyaçlarını ikinci plana atmalarına neden olur.

Sevildikleri ve ilgi gördükleri zaman kendilerini var hissederler. “Reddedilmek” en büyük korkularıdır. Dışa dönüktürler ve sevgi doludurlar.

Stres Altındaki Davranışları:

• Hak ettikleri takdiri, sevgiyi veya yardımı alamadıkları zaman kendilerini bir kurban gibi kenarda unutulmuş, kullanılmış, terk edilmiş, gururu incinmiş hissederler,
• Stres durumunda ani kızgınlıklar, tahakküm edebilir, öfkeli ve sert davranabilir, hiç kimseye ihtiyacı
  olmadığını iddia ederek ilişkilerini tamamen kesip o kişileri silebilirler.

Nasıl İletişim Kurulmalı:

• Takdir edildiği kendisine ifade edilmeli,
• Önemli ve özel olduğu, muhatabı tarafından ona bir şekilde hissettirilmeli,
• Eleştiri “zamanında ve nazikçe” yapılmalı,
• Sevildiği sıklıkla ifade edilip gösterilmeli,
• Etkileyici olduğu ve birlikte olunmaktan mutlu olunduğu söylenmeli.

Mizacınız -III-

Genel Özellikleri: Başarı odaklı, hedefine odaklanan, imaj ve kariyere çok önem veren, içten motivasyonlu, diplomatik, sonuca giderken kural ve değerleri göz ardı edebilen, işkolik, rekabetçi ve hırslı.

Yapısı

Başarı merkezli bir kişiliğe sahiptirler. Üretkenlik,başarı, motivasyon, imaj ve kariyer bu Mizacınız için anahtar kavramlardır. Başarıları her şeyden önemlidir. Başarılarının takdir edilmesi ve fark edilmeleri ölçüsünde tatmin olurlar.

Stres Altındaki Davranışları:

• İşlerini erteler, oyalanır, üretkenliği azalır,
• Tepkisiz ve umursamaz bir tutum sergiler.

Nasıl İletişim Kurulmalı:

• Takdir edildiği kendisine ifade edilmeli,
• Önemli ve özel olduğu, muhatabı tarafından ona bir şekilde hissettirilmeli,
• Eleştiri “zamanında ve nazikçe” yapılmalı,
• GSevildiği sıklıkla ifade edilip gösterilmeli,
• Etkileyici olduğu ve birlikte olunmaktan mutlu olunduğu söylenmeli.

Mizacınız -IV-

Genel Özellikleri: Özgün, farklılık ve özgünlüğe eğilimli, gururlu ve hassas, içe dönük duygusallık, anlam ve kimlik arayışı, dolaylı ve sanatsal anlatıma eğilim, bireysel, sezgi ve empatisi güçlü, duyguları üzerinde derinlikli düşünen, melankoliye eğilimli, ideal bir kimlik ve dünya hayal eden.

Yapısı

Ağırlıklı olarak iç dünyasına yönelimli olup duygu/düşüncelerine çokça yoğunlaşır. Kısmen dışa dönük ve sosyal olmakla birlikte kendi başına kalmaktan ve vakit geçirmekten de özellikle hoşlanır.Farklı, özgün, hassas, naif, aynı zamanda yaratıcı bir tabiatı vardır. Anlam ve estetiğe önem verir.

Stres Altındaki Davranışları:

• İçlerindeki boşluğu ve yalnızlıklarını doldurmak ümidiyle insanlarla yüzeysel ve gereksiz ilişkiler içine
  girme,
• İçinden gelmediği halde sosyal-coşkulu konuşkan görünmeye çalışma,ardından çevresini istediği şeyleri yapmaları ve istediği şekilde olmaları konusunda zorlama, kendini kullanılmış hissetme
• Bencilleşme. Kimseyi kendine layık görmeme. Hak ettiğini bulamadığını düşünerek alınıp kırılma ve
  insanlardan sürekli şikayet.

Nasıl İletişim Kurulmalı:

• Oldukları gibi kabul edilmeli, süreçlerine saygı gösterilmeli ve hassasiyetleri-kimlikleri takdir edilmelidir.Zira bu onlar için çok şey ifade eder, ancak bu konuda samimi ve abartısız olunmalı,
• Başkalarıyla kıyaslanmamalı, yargılanmamalı,
• Destekleyici bir arkadaş ve samimi-anlayışlı bir dost olunmalı,
• Onun vizyon ve sezgilerini takdir etmeli,
• Melankolik olduğu zaman onu neşelendirmeye çalışmamalı, yalnız kalma ihtiyacına saygı göstermeli,
• Ona asla çok dramatik, abartıcı ve kırılgan birisi olduğunu söylememeli.

Mizacınız -V-

Genel Özellikleri: Araştırmacı, uzmanlık, bilgi, gözlem, bir konuyu tüm boyutlarıyla kavrama, derinlikli ve odaklanan merak, özel alan ve yalnızlık ihtiyacı duyduğu için sosyallikten kaçınan, izole olmaya eğilimli,duygudan bağımsız nesnellik.

Yapısı

Gözlemci ve araştırmacı bir kişilikleri vardır. Bilgi elde etmeye, soyut düşünmeye teoriler kurmaya ciddi meyli bulunur. Onlar için bilgi her şeydir ve bir konuda uzman olmak onlar için çok önemlidir.Ancak bilgi ve birikimlerini paylaşmaya pek ihtiyaç duymazlar. Duygu yönleri zayıftır.

Stres Altındaki Davranışları:

• Bencil, umursamaz ve yüzeysel davranırlar,
• Manik ve dürtüsel bir tavır sergilerler.
• Düşüncesiz konuşmalar-davranışlar sergiler ve fiziksel-bedensel zevklere yönelirler.

Nasıl İletişim Kurulmalı:

• Onu bir faaliyete zorlamamalı ve ona yapışmamalı, yalnız kalma ihtiyacına saygı duyulmalı,
• Onunla konuşan kişi lafı uzatmamalı, açık olmalı,
• Kararını vermesi ve konumunu yerli yerine oturtması için ona zaman tanımalı,
• Aşırıya ve yapmacıklığa kaçmadan sıcak davranmalı ancak abartılı duygusallıktan kaçınmalı,
• Söylediklerini bir daha tekrar etmesini gerektirmeyecek şekilde dikkatle dinlemeli,
• Onu rahatsız eden şeylerden uzak kalması konusunda ona yardımcı olmalı.

Mizacınız -VI-

Genel Özellikleri: Sorgulayıcı, tedbirli, temkinli, güven arayan, çabuk karar veremeyen, olumsuz ihtimal ve durumlarda kaygı ve endişeye eğilimli, sorumluluklarına duyarlı, olumsuz ihtimale odaklanan, bağımlılığa yatkın.

Yapısı

Kendisine yakın-doğru güvenilir insanlarla sıcak ilişkiler kurarken, tanımadıklarına şüphe ile bakarlar. Doğru olanı yapmak için insanları ve olayları çözmek isterler. Ancak bu konuda yeterince cesur değillerdir. Emin olmakta ve risk almakta zorlanırlar.

Sorumluluklarını bilmeye ve yapmaya çalışarak kendini korumaya ve ihtiyaçlarını karşılamaya gayret eden, doğru ve güvenilir bir otoriteye arayan, toplumsal-genel kurallara göre hareket etmeye eğilimli bir yapıdadırlar. İşbirliğine önem verirler, bir arada iş yapmak ve güvenilir kişi olmak kendilerini güven içinde ve rahat hissetmelerini sağlar.

Stres Altındaki Davranışları:

• İnsanlarla anlaşıp uyum sağlama yerine; suçlayan, hata ve yanlışı sürekli muhatabında arayan,
• Yetersizlik hissetmesine rağmen kibirli davranan, yalan ve hileye baş vuran,
• Gerçeği çarpıtan veya gizleyen düşünce ve duygularını saklayan bir görünüm sergiler,
• Korku ve kaygı nedeniyle çelişik ve zıt tavırlar sergileme,
• Bencil – hilekar ve muhalif tepkiler.

Nasıl İletişim Kurulmalı:

• Ona karşı açık olunmalı, onu dinlemeli,
• Gerilimleri ve kaygıları için onu yargılamamalı,
• İşleri onunla birlikte ve onun hızında yapmalı,
• Onunla uyum içinde olunduğu ve bir sorun olmadığı hissettirilmeli,
• Onu nazikçe ve destekleyerek yeni tecrübelere itmeli,
• Aşırı tepkilerine karşı aşırı tepki ile cevap verilmemeli.

Mizacınız -VII-

Genel Özellikleri: Maceracı, kaşif, iyimser, gelişime ve değişime açık, hareketi seven, sıra dışı, yenilikçi, maceracı, doyumsuz, maymun iştahlı, keyfine düşkün. Pratik çözümler üretmeye çok yatkın.

Yapısı

Hayatı seven neşeli bir kişiliği vardır. Spontane yaşamaya eğilimli olup elinde sürekli seçeneklerin olmasını ister, ilgi alanı geniş olup tek bir alanda sınırlanmaktan ve monotonluktan sıkılır. Kendine odaklıdır.

Stres Altındaki Davranışları:

• Stres altındayken herkesi eleştirme, kuralcı, aşırı yargılayıcı ve suçlayıcı, yaşamdan şikayet etme, sürekli eksiklikleri görme,
• Daha ciddi durumlarda “hayat acımasız, sıkıcı ve adaletsiz, herkes benim mutluluğumu engellemek istiyor” gibi düşünceler içine girip çevresine kızgın ve kırgınlık duyma.

Nasıl İletişim Kurulmalı:

• Ona eşlik ederken sevgi verip özgür bırakmalı,
• Ona canlı bir şekilde konuşmalı ve onu keyiflendirmeli,
• Vizyonunu takdir etmeli ve hikayelerini dinlemeli,
• Onu olduğu gibi kabul etmeli, sınırlamamalı,
• Ona yük olmamalı, kendi başının çaresine bakabilmeli.

Mizacınız -VIII-

Genel Özellikleri: Meydan Okuyan, iddialı, adalet ve hak için çatışmaktan çekinmeyen, güçlü, bağımsız, lider, mert, korumacı, cesaretli, müdahaleci, aksiyoner

Yapısı

Meydan okuyan, kendinden emin,kontrolü ele alan, kararlı, iş bitirici, zor kararları rahatlıkla verebilen bir kişiliği vardır.

Stres Altındaki Davranışları:

• İç dünyasına çekilir, yalnız kalıp yeni durumu değerlendirmeye yönelir. Sosyallikten kaçınır ve hiçbir
  eylemde bulunmaz,
• Kendini hayal kırıklığına uğramış ve yenik-ne yapacağını bilemeyen güçsüz bir halde hisseder

Nasıl İletişim Kurulmalı:

• Kişi ona ve kendisine saygı duymalı, güçlü, kendinden emin ve direkt olmalı,
• Dedikodu yapmamalı ve onun güvenini sarsmamalı,
• Onun şefkatli ve merhametli yönünü görüp kabul etmeli,
• Şikayetçi, korkak, kararsız olunmamalı,
• Yaptığı katkıları takdir etmeli fakat yağcılık yapmamalı.

Mizacınız -IX-

Genel Özellikleri: Barışçıl, uyumlu, huzurunu korumaya çalışan, diyaloğa yatkın, sabırlı, inatçı, ağırbaşlı,çevresinin kararlarına uyan, sakin, ara bulucu

Yapısı

Barışçıl, geçimi kolay, uyumlu ve istikrarlı bir kişilikleri vardır. Farklılıkları dengeleyen, karşıt görüşleri bir araya getiren ve aralarını bulan bir yapıları vardır.

Stres Altındaki Davranışları:

• Endişeli, evhamlı, kötümser, şikayetçi, şüpheci, suçlayıcı, uyumsuz, sürekli muhalif tavırlar
  sergileyebilirler,
• Detayları inceleyip sıkı kontroller uygularlar, iletişime kapalı olarak kuralcı ve katı bir tutum takınabilirler.

Nasıl İletişim Kurulmalı:

• Üzerinde baskı kurmamalı, yargılayıcı değil yol ve alternatif göstermeli,
• İnsanları dinleme ve hizmet etme özellikleri istismar edilmemeli,
• Konuşmasını bitirmesine izin verilmeli,
• İşlerini bitirmesi ve karar verebilmesi için yeteri kadar süre tanınmalı,
• Onu gergin tartışmalardan uzak tutmalı,
• Onunla hayatı ve neşeyi paylaşmalı,
• Ona olan beğeni ve takdirleri bilmesi sağlanmalı.

Mizaç Harita Nedir?

Mizaç Harita: « Kendini tanıma başkalarını anlama sanatıdır. »
Enneagramın sistematik yapısı üzerine inşa edilmiş,

• 9 mizaç modeli temel alınarak bireylerin mizaç ve kişilik potansiyellerini nasıl ve ne ölçüde
  kullandıklarını,
• Yetkinliklerini, motivasyon kaynaklarını, stres halinde hangi davranışları sergilediklerini gösteren analitik, özelleştirilmiş ve detaylı bir raporlama sistemidir.

Enneagram Nedir?

• Yunanca dokuz anlamına gelen ‘enne’ ve “nokta, şekil” anlamına gelen ‘gram’ kelimelerinin bir
  araya gelmesiyle oluşturulan,
• Enneagram ; ‘dokuz nokta ‘ anlamına gelmekte olup, kişilik tipinizi meydana çıkaran çok güçlü,
  gerçekçi isabetli ve dinamik bir sistemdir. Kişilik tipleri temelde belirgin bir biçimde birbirinden ayrılan,
  dokuz farklı düşünme, hissetme ve eyleme geçme kalıbından oluşur,
• Bu dokuz kalıbın her biri, sınırları açık ve net bir biçimde çizilmiş algılama filtrelerine dayanmaktadır.
  Bunlar, dikkatinizi neye yönelttiğinizi ve enerjinizi nasıl kanalize ettiğinizi belirleyen filtrelerdir.

Enneagramın dayandığı ilkelerin kökeni gerek eski Yunanda gerek Doğuda bulunmaktır. Kadim
bilgilikten gelmekte olan Enneagram tam bir doğu – batı sentezi olmasının yanı sıra ayrıntılı bilimsel
çalışmaların başlangıcı 1960’lara Oscar Ichazo olarak alınır.

Enneagram, davranış örüntülerimizi analiz edip anlamlandırarak mizaç ve kişilik tipini ortaya çıkaran
dünyanın bilinen en etkili metodolojilerinden biridir

Daha sonraları ABD de yapılan çalışmalarla günümüze kadar gelmiştir.

Enneagram günümüzde Harvard Hukuk Fakültesi uygulamalı mahkeme savunmalarında pratik
edilmekte, Stanford MBA programında ders programı olarak yer almaktadır.

Dünyanın en prestijli üniversitelerinden USC ve UCLA’de MBA programında liderlik eğitiminde
kullanılmakta olup başta ABD’deki üniversiteler olmak üzere psikoloji, tıp, sanat, işletme, psikoloji ve
eğitim bölümlerinde Enneagram eğitimleri bulunmaktadır.

Enneagram uluslar arası birçok şirketin ve gizli servislerin de eğitimlerinin bir parçasıdır. CIA, FBI ve Alman ordusunun özel görevli personellerinin yetiştirilmesinde enneagram eğitimi yer almaktadır.

Aralarında Apple, Motorola, Google gibi pek çok Amerikan şirketinin de bulunduğu dünyanın en gelişmiş şirketleri personel seçiminde ve satış, pazarlama çalışmalarında enneagram modelini kullanmaktadır.

Çatışma yönetimi konularında da enneagram oldukça başarılı bir metot olarak şirketlerin her geçen gün
daha çok başvurdukları bir kaynak haline gelmiştir.

Her İnsan Benliğinde Üç Potansiyel Vardır

• Mizacımız gibi bu 3 potansiyel tüm insanlarda ortak ve doğuştandır.
• Ancak yalnızca bir baskın, diğer ikisi ise yardımcı ve çekiniktir.
• Merkezlerin birbirinden farklı işlev ve motivasyonları vardır.

Fiziksel Potansiyel

• Fiziksel potansiyeli güçlü kişilerin genel ilgileri; aksiyon, uygulama, hayatta kalma, güçlü ve bağımsız
  olma üzerinedir. Bu kişiler pratik-işlev odaklı olup, her şeyi içeren, belirgin ve işlevsel sistem ve yapılara
  önem veren, eyleme dönük insanlardır.
• Fiziksel eylem ile (Yapıp Etme İle) dünyada güç, onay ve ilham ararlar,
• Düşünceleri sistematize etme ve fikirleri hayata geçirme konusunda özel yetenekleri vardır,
• Zaman konusunda algıları şimdiki zamana dönüktür.

Yetkinlikleri

• Yapma, hareket halinde olma olayları ve düşünceleri somutlaştırma,
• Sonuca gitmek için gerekeni yapma,
• Her şeyi fonksiyonel kılma ve işe yararlılığı açısından düşünme,
• Fayda ve pratikliği ön plana alma,
• Sentezleme ve her şeyi sistematik hale getirme.

Duygusal Potansiyel

• Duygusal potansiyeli yüksek kişilerin genel ilgileri; ilişkiler, insanlar, ilgi ve imaj üzerinedir,
• İnsanların (İLİŞKİLER VE İMAJ-KİMLİK) dünyasında ilham, güç ve onay ararlar,
• İnsanları bir araya getirme, sıcak ve yakın ilişkiler kurma, insanları motive etme konusunda özel yetenekleri vardır,
• Zaman konusundaki algıları geçmişe dönüktür.

Yetkinlikleri

• İletişim kurma,
• Kişiselleştirme,
• Empati kurma,
• İnsanları organize etme ve bir araya toplama,
• Çevresindekileri motive etme,
• İnsanlar arasında birlik ve uyum sağlama,
• Hayal gücü ve tasarım,
• İnsanlarla pozitif ilişki kurma.

Zihinsel Potansiyel

• Zihinsel potansiyeli yüksek kişilerin genel ilgisi; kavramlar, fikirler ve stratejiler üzerinedir,
• Düşüncelerin ve bilginin dünyasında güç, onay ve ilham ararlar,
• Rasyonel tabiatlı insanlardır,
• Mantıksal analiz, fikir ve proje üretme konusunda özel yetenekleri vardır,
• Zaman konusundaki algıları geleceğe dönüktür.

Yetkinlikleri


• Düşünüp anlama ve analiz etme,
• Planlama, tasarlama, vizyon çizme, geleceği öngörme,
• Odaklanma, yönlendirme,
• Bütünü görebilme,
• Prensipleri ve kuralları yerleştirme,
• Kavramsallaştırma. (Soyut Düşünebilme).

Üç Potansiyel

Duygusal Merkezliler:


• Mizacınız -II- Yardımsever: Cömerttir, çabuk duygulanan, çabuk alınan ve insanları memnun
  etmeye çalışan, sevmek ve sevilmek isteyen.
• Mizacınız -III- Başarı Odaklı: Azimlidir, kolay adapte olur, hırslı, imajını önemseyen, yarışmacı ve kendine güvenen.
• Mizacınız -IV- Romantik-Ferdiyetçi: Özgün bir kimlik oluşturmaya çalışan hassas bir yapıda olup, hayalci ve
  romantiktir, Anlam arayan, hüzünlü ve empatisi güçlü.

Zihinsel Merkezliler:


• Mizacınız -V- Araştırmacı: Bilgi ve uzmanlığa çok eğilimli, topluma uzak duran, her şeyi gözlemleyip
  kavramsallaştırarak derinlemesine düşünen.
• Mizacınız -VI- Tedbirli :Çabuk karar veremeyen, güven arayan ve güvenilirliği çok önemseyen, temkinli, tedbirli,

kaygılı olmaya eğilimli, çevresine danışan.

• Mizacınız -VII- Şevkli-neşeli : Yenilikçidir, çok hareketli, kurallardan hoşlanmayan, hayattan keyif almaya odaklı,dışa dönük, pratik düşünen.

Fiziksel Merkezliler:


• Mizacınız -VIII-: Meydan okuyucu: Güçlü, kararlı sonuç odaklı, liderliğe eğilimli, çatışmaktan
  çekinmeyen, mücadeleci.
• Mizacınız -IX- Barışçı: Sakin, kolay geçimli, uyumlu, çatışmaktan kaçınan, pasif-agresif, olayları akışına bırakan
• Mizacınız -I- Mükemmeliyetçi: Prensipli, idealist, sorumlulukları konusunda dikkatli, çevresini uyaran, eleştiren, gerekli ve doğru olanı belirleyip yapan.




• 9 Mizaç Harita Raporlama Sistemine Göre;doğuştan gelen temelde değişmeyen, kendine has motivasyonları, arayışları, algı tarzı ve öncelikleri olan yapısal bir ÇEKİRDEKTİR,
• Bu yapısal çekirdek; iç ve dış etkenlerle etkileşerek KİŞİLİK dediğimiz, düşünsel duygusal ve eylemsel
  işleyiş ve görünüm AĞACINI sonuç verir,
• Bu ağacın(kişiliğin) şekli, büyüklüğü, çürük veya sağlam olması; eğitim, yaşanan olaylar, kültür ve inançlar ile şekillenir.
• Okların yönü stres altında iken, sergilediğiniz davranışları göstermektedir.

(Örneğin Mizacınız IV ise; stres altında II mizacın olumsuz özelliklerini sergiler.)
Okların yönü ters ise rahat ve huzurlu iken, sergilediğiniz davranışları göstermektedir.
(Örneğin Mizacınız IV ise; rahat ve huzurlu olduğunuzda I mizacın olumlu özelliklerini sergiler)